Bài viết tìm hiểu khái lược những truyện thiếu nhi thuộc loại sách Hoa Mai của Nhà xuất bản Cộng Lực (1941-1944) - một trong những tủ sách thiếu nhi đặc sắc nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ của văn học Việt Nam giai đoạn tiền chiến. Trên cơ sở khảo sát 30 tác phẩm còn văn bản trong tổng số 43 sáng tác được ấn hành, bài viết vận dụng các phương pháp phân tích văn học, tiếp cận lịch sử-văn hóa và đối chiếu so sánh để làm rõ ba vấn đề: (1) quá trình hình thành, phát triển và chủ trương biên soạn của sách Hoa Mai; (2) hệ thống đề tài và chủ đề tiêu biểu của truyện thiếu nhi trong bộ sách, bao gồm bốn nhóm chính: truyện viết lại tích truyện dân gian, truyện thế sự, truyện đồng thoại và truyện phiêu lưu-thám hiểm khoa học; (3) những đóng góp về tư tưởng giáo dục và tương quan với văn học cùng thời. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sách Hoa Mai vượt ra khỏi khuôn khổ một tủ sách thiếu nhi đại chúng để trở thành một thực nghiệm giáo dục hiện đại đáng kể, lấy cảm xúc làm phương tiện và nghệ thuật tự sự làm công cụ truyền đạt tư tưởng, đặt nền móng cho quan niệm “văn dĩ cảm hóa” trong văn học thiếu nhi Việt Nam hiện đại.